Η κρίση Ιράν λειτούργησε ως απρόσμενος καθρέφτης για την Κύπρο. Ανέδειξε την αξία των συμμαχιών που έχει χτίσει εντός της ΕΕ. Παράλληλα, αποκάλυψε παθογένειες που ταλανίζουν κρίσιμες εσωτερικές υπηρεσίες — με πρώτη και κύρια την Πολιτική Άμυνα.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είχε μόλις επιστρέψει από την επίσημη επίσκεψη στην Ιταλία. Ταυτόχρονα, ο υπουργός Εξωτερικών ήταν ακόμα καθοδόν. Ξέσπασε τότε η νέα κρίση στη Μέση Ανατολή με τις επιθέσεις κατά του Ιράν. Ελλάδα και Γαλλία ανταποκρίθηκαν πρώτες με στρατιωτικά μέτρα· ακολούθησαν Ιταλία και Ισπανία.
Στη νέα αυτή κρίση φάνηκαν, λοιπόν, οι συμμαχίες της Κύπρου εντός της ΕΕ. Πολλές από αυτές ισχυροποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, φάνηκαν και οι εσωτερικές αδυναμίες — ιδιαίτερα από υπηρεσίες στις οποίες οι πολίτες θα στηριχθούν σε ώρα ανάγκης.
Ένα από τα στοιχεία που αναδεικνύονται είναι η αδυναμία της ΕΕ να δράσει συλλογικά. Συγκεκριμένα, αδυνατεί να καλύψει ένα κράτος μέλος σε ώρα κινδύνου. Αυτό βεβαίως η Κύπρος το αντιλήφθηκε ήδη το περασμένο καλοκαίρι με τις πυρκαγιές στη Λεμεσό.
Εμφανείς οι αδυναμίες της ΕΕ
Η ΕΕ δεν είναι σε θέση να παίρνει γρήγορες αποφάσεις σε δύσκολες στιγμές. Ως εκ τούτου, η Λευκωσία κινήθηκε απευθείας στους εταίρους της. Η ανταπόκρισή τους ήταν άμεση και ουσιαστική.
Αυτή την εβδομάδα πραγματοποιείται στη Λευκωσία το άτυπο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων. Πρόκειται για άριστη ευκαιρία για την κυπριακή πλευρά. Επομένως, το ΣΕΥ/ΥΠΑΜ μπορεί να θέσει τα ζητήματα όπως ακριβώς συνέβησαν. Πρέπει να αναδειχθεί ότι ένα κράτος μέλος της ΕΕ δεν μπορεί να βασίζεται στην ΕΕ ως σύνολο.
Στο επόμενο διάστημα θα υπάρξουν για τη Λευκωσία και άλλες ευκαιρίες:
- Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες, όπου η κρίση θα συζητηθεί εκτενώς και δεν θα περιοριστεί στο θέμα «Ουκρανία-Ρωσία».
- Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αμέσως μετά, σε επίπεδο αρχηγών κρατών, όπου η Κύπρος μπορεί να αναδείξει τις αδυναμίες ως παθούσα χώρα.
Οι φιλίες φάνηκαν στα δύσκολα
Η Ελλάδα ήταν η πρώτη που ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα της Κύπρου. Η παρέμβασή της ήταν άμεση, ουσιαστική και καθοριστική. Μάλιστα, ήρθε σε μια στιγμή που η κοινή γνώμη αισθανόταν ότι η Αθήνα απομακρύνεται από την Κύπρο.
Η Γαλλία ήταν η δεύτερη που ανταποκρίθηκε. Είχε τους δικούς της λόγους να ενισχύσει την παρουσία της στην περιοχή. Επιπλέον, η απευθείας επικοινωνία μεταξύ των δύο Προέδρων είχε άμεσο αποτέλεσμα. Αυτό επιβεβαίωσε ότι η επαφή σε επίπεδο ηγετών είναι η σωστή διαδρομή. Επομένως, ακολούθησαν αμέσως επικοινωνίες με ηγέτες άλλων χωρών που μπορούσαν να βοηθήσουν.
Ιταλία, Ισπανία και η απουσία της Γερμανίας
Η Ιταλία ήρθε αμέσως μετά και ταυτόχρονα η Ισπανία. Οι σχέσεις Κύπρου και Ιταλίας είναι πολύ καλά γνωστές. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης μόλις είχε επιστρέψει από την Ιταλία όταν ξέσπασε ο πόλεμος. Η Τζόρτζια Μελόνι δεν είχε κανένα ενδοιασμό. Συνεπώς, εξασφάλισε και την απαραίτητη πλειοψηφία στα νομοθετικά σώματα. Εξίσου σημαντική ήταν και η κίνηση της Ισπανίας. Αποτελεί δείγμα ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Άλλωστε, οι σχέσεις Κύπρου-Ισπανίας δεν είναι στο επίπεδο εκείνων με Γαλλία και Ιταλία. Γι’ αυτό η κίνηση αυτή έχει ευρύτερη διάσταση.
Αντίθετα, η Γερμανία τελικά έμεινε μακριά. Η βασική δικαιολογία ήταν νομοθετικές ρήτρες για αποστολή στρατευμάτων στο εξωτερικό. Σύμφωνα με το γερμανικό σύνταγμα, αυτό επιτρέπεται μόνο σε δύο περιπτώσεις: σε αποστολή ΝΑΤΟ ή μέσω απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Κάτι τέτοιο δεν υπήρχε στην περίπτωση της Κύπρου.
Το σκωτσέζικο ντους των Βρετανών
Λίγο μετά τα μεσάνυκτα της Κυριακής, ένα μικρό drone έπληττε τις βρετανικές βάσεις στο Ακρωτήρι. Ο πανικός που ακολούθησε ήταν πολύ μεγαλύτερος της ζημιάς. Το UAV είχε εκτοξευθεί από τον Λίβανο. Ωστόσο, το γεγονός ότι έφτασε στον στόχο κατέδειξε σοβαρά κενά. Συνέβαλε έτσι στο να στηθεί αμέσως ασπίδα προστασίας με τη συνδρομή Κύπρου, Βρετανών, Ελλάδας και Γαλλίας.
Στη συνέχεια ακολούθησε μίνι διπλωματικό θρίλερ. Λίγο έλειψε να διαταραχθούν οι σχέσεις Κύπρου-Βρετανίας. Το πρώτο ζήτημα ήταν ότι οι βάσεις δεν ενημέρωσαν τις γύρω κοινότητες. Συγκεκριμένα, ενώ σήμανε συναγερμός εντός των βάσεων, στην κοινότητα Ακρωτηρίου οι πολίτες δεν έλαβαν καμία ειδοποίηση.
Επιπλέον, ακολούθησαν τοποθετήσεις Βρετανών αξιωματούχων που προκάλεσαν έντονη δυσφορία της Λευκωσίας. Από τη μία δίνονταν διαβεβαιώσεις και από την άλλη γίνονταν δηλώσεις για συνδρομή των βάσεων στις αμερικανικές επιχειρήσεις.
Τι κατέγραψε ο Πρόεδρος στο Εθνικό Συμβούλιο
Η δυσαρέσκεια για τους Βρετανούς, όπως την κατέγραψε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης στο Εθνικό Συμβούλιο, είχε δύο σκέλη:
- Ενώ διαβεβαίωναν σε ανώτατο επίπεδο ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν οι βάσεις από τους Αμερικανούς, γίνονταν ταυτόχρονα δηλώσεις που έλεγαν τα αντίθετα.
- Στο περιστατικό της Κυριακής ενημέρωσαν μόνο τους Βρετανούς των βάσεων — όχι τους Κύπριους που μένουν λίγα μέτρα πιο κάτω.
Ακολούθησε μαραθώνιος διπλωματικών ενεργειών. Τελικά, ξεκαθαρίστηκε πως δεν θα χρησιμοποιηθούν οι βάσεις για πολεμική δραστηριότητα κατά του Ιράν. Κυρίως, ξεκίνησε επιχειρησιακή συνεργασία σε στρατιωτικό επίπεδο. Παράλληλα, η Λευκωσία ξεκαθάρισε ότι τα ζητήματα ασφάλειας συνδέονται άμεσα με τον ρόλο των βρετανικών βάσεων. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη ότι δεν κινδυνεύουν μόνο οι βάσεις αλλά και η γύρω περιοχή.
Αδύναμες υπηρεσίες περί άλλων τυρβάζουν
Ενώ η Λευκωσία έτρεχε για εξωτερική υποστήριξη, είχε ταυτόχρονα να αντιμετωπίσει εσωτερικά προβλήματα. Συγκεκριμένα, κάποιες υπηρεσίες δεν είχαν κάνει σωστά τη δουλειά τους. Το πρόβλημα εστιάζεται στην προστασία των πολιτών: δεν μπορούν να ενημερωθούν έγκαιρα και δεν έχουν τα απαραίτητα μέτρα πολιτικής προστασίας.
Το βράδυ της Τρίτης, ο υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου παραδεχόταν πως η Πολιτική Άμυνα δεν είχε δώσει την πραγματική εικόνα για τα καταφύγια. Παραδέχθηκε ότι υπάρχουν εγγεγραμμένοι χώροι που υποδεικνύονται ως καταφύγια. Στην πραγματικότητα, βρίσκονται σε κτίρια που έχουν εδώ και χρόνια εγκαταλειφθεί.
Εύλογο ήταν επομένως το ερώτημα: γιατί η Πολιτική Άμυνα δεν έκανε ποτέ τακτικούς ελέγχους; Για να γίνουν τελικά, χρειάστηκε να γίνει κακός-χαμός σε πρωινάδικο. Μια τηλεπαρουσιάστρια έξαλλη έδειχνε ένα καταφύγιο και το προσομοίαζε με τον γουμά της γιαγιάς της!
Αποθήκες για παντός είδους υλικά
Κάτι που έπρεπε να γίνεται τακτικά από Πολιτική Άμυνα και τοπικές αρχές έγινε την τελευταία στιγμή. Εκεί ανακάλυψαν ότι πολλά καταφύγια — σε πολυκατοικίες και οικίες — είχαν μετατραπεί σε αποθήκες με παντός είδους υλικά.
Σύμφωνα με τον υπουργό Εσωτερικών, η ευθύνη ανήκει στους ιδιοκτήτες των χώρων. Αυτό σημαίνει ότι κανένας δεν πήγε να ελέγξει και να ζητήσει συμμόρφωση. Κάθε ιδιοκτήτης υπογράφει συμβόλαιο με συγκεκριμένες πρόνοιες — οι οποίες προφανώς δεν εφαρμόστηκαν ποτέ.
Έψαχναν να βρουν ασφαλείς χώρους
Δείγμα απουσίας σχεδιασμού ήταν και το εξής: μετά το Ακρωτήρι, ξεκίνησε βεβιασμένη αναζήτηση χώρων για Ελληνοκύπριους. Στελέχη της ΠΑ επικοινώνησαν με επικεφαλής τοπικής αρχής. Ρώτησαν εάν μπορεί να φιλοξενήσει κατοίκους στην κοινότητά του. Εκείνος τους εξήγησε ποιοι χώροι είναι διαθέσιμοι.
Χωρίς περαιτέρω ενημέρωση, ο ίδιος έμαθε αργότερα ότι η ΠΑ είχε ήδη ενημερώσει άλλη τοπική αρχή. Συγκεκριμένα, της είπαν ότι σε περίπτωση περιστατικού οι κάτοικοι θα μεταφερθούν στο συγκεκριμένο δημοτικό διαμέρισμα.
Πρόκειται ξανά για δείγμα έλλειψης οργάνωσης. Ήταν δηλαδή λύση της τελευταίας στιγμής. Άλλωστε, η μετακίνηση πολιτών μερικά χιλιόμετρα έξω δεν διαφοροποιούσε ουσιαστικά τα δεδομένα ασφάλειας. Απλώς ξεσπίτωνε τον κόσμο.
Η Εθνική Φρουρά έδειξε ικανότητες
Από τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες, η Εθνική Φρουρά ξεχώρισε. Έδειξε ότι είναι σε θέση να αντιμετωπίσει εξωτερικές απειλές. Τα συστήματα αεράμυνας που απέκτησε τα τελευταία χρόνια δημιούργησαν ικανοποιητική ασπίδα προστασίας. Βεβαίως, 100% ασφάλεια καμία δύναμη δεν μπορεί να εγγυηθεί.
Επιπλέον, οι Κύπριοι αξιωματικοί — τόσο στην αεροπορική βάση όσο και ως σύνδεσμοι — έδειξαν ότι έχουν τις ικανότητες για ανάλογες κρίσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι ήταν η πρώτη φορά που λειτούργησαν σε πραγματικό επεισόδιο και όχι άσκηση.
Ο παράγοντας ΝΑΤΟ και οι περιορισμοί της Κύπρου
Όλες οι χώρες που έστειλαν δυνάμεις είναι μέλη του ΝΑΤΟ: Ελλάδα, Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία. Ως μέλη, διαθέτουν κοινά συστήματα επικοινωνίας για κρίσεις. Επίσης, οι πολλαπλές κοινές ασκήσεις τους διευκολύνουν ακόμα περισσότερο.
Αντίθετα, η Κύπρος δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Επίσης, δεν διαθέτει ναυτικό και αεροπορία αντίστοιχη με τις πιο πάνω χώρες. Παρ’ όλα αυτά, δεν υπήρξε κανένα πρόβλημα επικοινωνίας — και ο συντονισμός ανάμεσα στις δυνάμεις ήταν πρωτοφανής.
Ορατό το ενδεχόμενο ενός τρομοκρατικού κτυπήματος
Από την έναρξη των επιχειρήσεων κατά του Ιράν, η Κύπρος εξασφάλισε ικανοποιητική αεράμυνα. Ωστόσο, αυτό δεν εξαλείφει τους κινδύνους. Το Ιράν μπορεί να αντιδράσει με πρόθεση να πλήξει οποιονδήποτε το βοήθησε.
Το ενδεχόμενο τρομοκρατικού κτυπήματος στην Κύπρο δεν μπορεί να αποκλειστεί. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης το παραδέχθηκε στο Εθνικό Συμβούλιο. Συγκεκριμένα, ανησυχεί περισσότερο για τρομοκρατική ενέργεια παρά για άμεσο κτύπημα.
Η μαύρη τρύπα των κατεχομένων
Η ανησυχία αυτή δεν είναι τυχαία. Στα κατεχόμενα λειτουργεί, σύμφωνα με πληροφορίες, γραφείο της Χαμάς. Οι σχέσεις της οργάνωσης με την κυβέρνηση Ερντογάν είναι γνωστές. Επίσης, υπάρχουν χιλιάδες άτομα ιρανικής και συριακής καταγωγής στα κατεχόμενα. Επειδή είναι πολίτες τρίτων χωρών, περνούν παράνομα στη Δημοκρατία μέσω της νεκρής ζώνης.
Υπήρξαν ακόμη περιπτώσεις Αζέρων που είχαν στρατολογηθεί από το Ιράν. Αυτοί επιχείρησαν να εισέλθουν στη Δημοκρατία μέσω νόμιμων εισόδων. Άλλωστε, αποτελεί πάγια πρακτική των Ιρανών να χρησιμοποιούν τρίτους — όχι Ιρανούς — για τρομοκρατικές ενέργειες.
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, το Ιράν θα επιχειρήσει να τιμωρήσει όσους το βοήθησαν. Το πότε δεν το γνωρίζει κανείς. Η τακτική των «μοναχικών λύκων» είναι καλά γνωστή. Γι’ αυτό αναπτύσσεται ήδη δίκτυο συνεργασίας χωρών για τον συντονισμό απέναντι σε πιθανά τρομοκρατικά κτυπήματα.
Πηγές: Η ανάλυση αυτή βασίζεται σε κείμενο που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Φιλελεύθερος (8 Μαρτίου 2026). Ο συγγραφέας είναι δημοσιογράφος με έδρα τη Λευκωσία, πολιτικός αναλυτής και αναλυτής διεθνών σχέσεων, ειδικευμένος στη γεωπολιτική της Μέσης Ανατολής και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Discover more from Politica
Subscribe to get the latest posts sent to your email.