Δημοσιογράφοι γραφείου: γιατί αξίζει να τρέχεις τα γεγονότα

ΤΩΝ ΑΝΔΡΕΑ ΠΙΜΠΙΣΙΗ | Politica

Στη δημοσιογραφία υπάρχουν δύο κόσμοι. Ο ένας τρέχει στα γεγονότα. Ο άλλος τα σχολιάζει από απόσταση. Οι δημοσιογράφοι γραφείου — αυτοί που σπανίως βγαίνουν στο πεδίο — έχουν γίνει όλο και πιο ορατοί τα τελευταία χρόνια. Και αυτό δημιουργεί ένα σοβαρό πρόβλημα για την ποιότητα της ενημέρωσης.

Δύο κατηγορίες δημοσιογράφων

Χωρίζω τους δημοσιογράφους σε δύο κύριες ομάδες — επειδή γνωρίζω τον χώρο εκ των έσω.

• Η πρώτη ομάδα τρέχει στα γεγονότα. Βρίσκεται σε διαρκή επαφή με τις πηγές της. Ενίοτε συγκρούεται ή παρεξηγείται μαζί τους. Αυτοί αναλαμβάνουν το βαρύ φορτίο της ενημέρωσης των πολιτών.
• Η δεύτερη ομάδα περιμένει τη δουλειά των πρώτων για να την ερμηνεύσει. Μπορεί να μην έχουν βγει από το γραφείο για ρεπορτάζ περισσότερες από δέκα φορές σε όλη την καριέρα τους. Ωστόσο, παρουσιάζονται ως αυτοί που γνωρίζουν τα πάντα — χωρίς να έχουν μιλήσει ποτέ με κανέναν αξιωματούχο.

Οι δημοσιογράφοι γραφείου και το πρόβλημα της ειρωνείας

Η δεύτερη ομάδα έχει δύο υποκατηγορίες. Η πρώτη διαμορφώνει άποψη και σχολιάζει τα γεγονότα. Η δεύτερη σχολιάζει απλώς τη δουλειά και τις απόψεις των άλλων — ούτε καν τα ίδια τα γεγονότα.

Εξακολουθώ να μην καταλαβαίνω την αποστολή αυτής της δεύτερης υποκατηγορίας. Ιδιαίτερα όταν αναλώνουν μεγάλο χώρο σε ειρωνικά σχόλια. Προσπαθούν να αποδείξουν ότι ο Α ή ο Β δημοσιογράφος έκανε «λάθος» — χωρίς να εξηγούν ποτέ το γιατί.

Και δεν εξηγούν — γιατί, αν το έκαναν, θα έπρεπε να παραδεχτούν ότι απλώς δεν ξέρουν.

Κυρίως, αυτή η αδυναμία οφείλεται στην άγνοια του ίδιου του δημοσιογράφου-σχολιαστή. Ανήκει στην κατηγορία εκείνων που αντιλαμβάνονται τα γεγονότα όχι ως έχουν, αλλά μέσα από το δικό τους πρίσμα.

Πολλές φορές, διαβάζοντας τέτοιες απόψεις, διερωτώμαι αν πράγματι ήμουν σε ένα γεγονός ή όχι. Βεβαίως, οι γνωστοί stalkers των social media θα επιμείνουν: οι σωστοί είναι εκείνοι που ξέρουν τα γεγονότα από το γραφείο τους, γιατί έχουν πιο σφαιρική αντίληψη! Οι άλλοι απλώς «μετέφεραν αυτά που τους είπαν»…

Η πολιτικο-δημοσιογραφική ιστορία της Κύπρου, την τελευταία δεκαπενταετία, έχει πάμπολα παραδείγματα αυτής της αντίληψης. Η καταγραφή του γεγονότος γκρεμίζει το αφήγημα που φτιάχνεται πίσω από ένα γραφείο. Γι’ αυτό στο στόχαστρο μπαίνουν εκείνοι που αμφισβητούν τέτοια αφηγήματα.

Η παγκόσμια δημοσιογραφία δίνει το παράδειγμα

Ευτυχώς, η παγκόσμια δημοσιογραφία δεν στηρίζεται σε τέτοιες νοοτροπίες. Επιμένει να στέλνει δημοσιογράφους επί του πεδίου, στον τόπο του γεγονότος.

Καθόλου τυχαίο που σε κάθε σύνοδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου το αίθριο στο Concilium γεμίζει με δημοσιογράφους από σχεδόν όλα τα μέρη της Ευρώπης. Επιπλέον, πολλοί δημοσιογράφοι κατοικοεδρεύουν στις Βρυξέλλες για να καλύψουν οτιδήποτε κινείται στον χώρο — Συμβούλιο ή Επιτροπή.

Πριν από λίγες μέρες βρέθηκα κι εγώ εκεί, μαζί με καλούς συναδέλφους, για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και τη συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ.

Από αυτή την αποστολή κρατώ δύο πράγματα. Πρώτον, τους νεότερους δημοσιογράφους που ήθελαν να μάθουν από τους παλαιότερους — αυτό με χαροποίησε. Δεύτερον, και πάλι εκείνοι που δεν πάτησαν ποτέ σε σύνοδο «γνώριζαν» τι ακριβώς έγινε και τι λέχθηκε — αυτό με ενόχλησε.

Συμπέρασμα: το πεδίο δεν αντικαθίσταται

Η δημοσιογραφία δεν γίνεται από γραφείο. Γίνεται εκεί που συμβαίνουν τα γεγονότα. Οι δημοσιογράφοι γραφείου μπορούν να προσφέρουν ανάλυση — όμως μόνο αν βασίζεται σε πραγματική γνώση, όχι σε αφηγήματα κατασκευασμένα μακριά από την πραγματικότητα.

____________________

Ο Ανδρέας Πιμπίσιης είναι πολιτικός αναλυτής και ιδρυτής του Politica